Digitale toegankelijkheid is in 2026 geen keuze meer, maar een wettelijke eis voor een groot deel van de Nederlandse websites en webshops. Sinds 28 juni 2025 geldt de European Accessibility Act. Toch voldoet het merendeel van de sites er nog niet aan. In dit artikel lees je wat de wet precies vraagt, of jouw website eronder valt en waar je vandaag al mee kunt beginnen.
Wat is digitale toegankelijkheid?
Digitale toegankelijkheid betekent dat iedereen je website kan gebruiken, ook mensen met een visuele, auditieve, motorische of cognitieve beperking. Denk aan een bezoeker die een schermlezer gebruikt, iemand die alleen met een toetsenbord navigeert of iemand die tekst met weinig contrast simpelweg niet kan lezen. Een toegankelijke website werkt voor al die bezoekers, zonder aparte “toegankelijke versie”.
Dat is geen kleine doelgroep. Volgens de Europese Commissie leven ruim 87 miljoen mensen in de EU met een vorm van beperking. Tel daar de vergrijzing bij op (ogen en motoriek gaan achteruit) en je praat over een flink deel van je bezoekers en klanten.
Ruim 87 miljoen mensen in de EU leven met een beperking. Digitale toegankelijkheid gaat dus niet over een uitzondering, maar over een grote groep klanten die jouw website wel of niet kan bedienen.
De European Accessibility Act in het kort
De European Accessibility Act (EAA) is een Europese richtlijn (richtlijn (EU) 2019/882) die sinds 28 juni 2025 van toepassing is. Waar toegankelijkheidsregels eerder vooral voor de overheid golden, raakt de EAA nu ook het bedrijfsleven. De wet geldt onder andere voor webshops en andere vormen van e-commerce, bankdiensten, e-books, telecomdiensten en vervoerstickets.
Twee dingen zijn belangrijk om te weten. Ten eerste: de verplichting geldt voor diensten die aan consumenten worden geleverd. Verkoop je online aan consumenten, dan valt je webshop er vrijwel zeker onder. Ten tweede: er is een uitzondering voor micro-ondernemingen die diensten leveren, dat wil zeggen bedrijven met minder dan tien medewerkers én een jaaromzet of balanstotaal van maximaal twee miljoen euro. Groei je daar overheen, dan geldt de wet ook voor jou.
De praktische meetlat achter de wet zijn de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) van het W3C, in de praktijk op niveau AA. Voor de Nederlandse situatie is DigiToegankelijk een goed startpunt: daar vind je de officiële uitleg van de normen en verplichtingen.
Digitale toegankelijkheid in de praktijk: hier gaat het vaak mis
De goede boodschap: de meeste toegankelijkheidsproblemen zijn geen exotische randgevallen, maar terugkerende punten die je gestructureerd kunt oplossen. Dit zijn de categorieën waar websites in de praktijk het vaakst op stuklopen, met wat de WCAG er per punt van vraagt.
| Veelvoorkomend probleem | Wat WCAG (niveau AA) vraagt | Wie je ermee helpt |
|---|---|---|
| Te weinig kleurcontrast | Contrastverhouding van minimaal 4,5:1 voor normale tekst | Slechtzienden, ouderen, iedereen in fel zonlicht |
| Afbeeldingen zonder alt-tekst | Elke informatieve afbeelding heeft een tekstalternatief | Gebruikers van schermlezers (en zoekmachines) |
| Niet bedienbaar met toetsenbord | Alle functies werken zonder muis | Mensen met een motorische beperking |
| Formulieren zonder labels | Elk invoerveld heeft een duidelijk, gekoppeld label | Schermlezers én iedereen die snel wil invullen |
| Onzichtbare focus | Je ziet altijd welk element geselecteerd is | Toetsenbordgebruikers |
| Video zonder ondertiteling | Ondertiteling bij video met gesproken tekst | Doven en slechthorenden, kijkers zonder geluid |
Bron: WCAG 2.2, W3C.
Wat opvalt: bijna elk punt in deze tabel helpt ook bezoekers zónder beperking. Goede contrasten, heldere formulieren en logische navigatie zijn gewoon goede UX. En er is nog een bonus: veel toegankelijkheidseisen (semantische HTML, alt-teksten, duidelijke koppenstructuur) zijn precies de zaken waar zoekmachines en AI-assistenten je site beter door begrijpen. Hoe dat werkt lees je in ons artikel over GEO en SEO.
Wat onze eigen workshop opleverde
Op 19 augustus 2026 zat ons hele team een middag bij elkaar voor een interne workshop over de
toegankelijkheidsrichtlijnen, verzorgd door onze eigen designer. Niet omdat een klant erom vroeg,
maar omdat we willen dat elke site die we opleveren er standaard aan voldoet. Drie inzichten uit
die middag zijn ook buiten ons bureau bruikbaar.
Een scan brengt je halverwege, en niet verder
We beginnen elke controle met een geautomatiseerde scan. Dat werkt uitstekend voor de
categorie fouten die je objectief kunt meten: contrastverhoudingen die onder de norm zakken,
afbeeldingen zonder alt-attribuut, invoervelden zonder gekoppeld label, een pagina waarop de taal
niet is ingesteld, koppen die een niveau overslaan. Wij gebruiken daarvoor
Oobee, een open source scanner
die je lokaal draait, zodat je een concept-site kunt testen voordat die live staat.
Wat zo’n scan niet kan beoordelen, is of het resultaat ook klopt. Een afbeelding met
alt=”afbeelding” is technisch in orde en inhoudelijk waardeloos. Of de tab-volgorde logisch loopt,
of de focusrand overal zichtbaar blijft, of een schermlezer je pagina als verhaal begrijpt: dat
zie je alleen door zelf je muis weg te leggen. Bij ons zat daar het grootste deel van de echte
verbeteringen.
Alles wat beweegt, moet te stoppen zijn
Dit was de eerlijkste uitkomst van de middag: op dit punt voldeden onze eigen sites nog niet
overal. Automatisch doorlopende carrousels, animaties bij het scrollen en bewegende
achtergronden zijn mooi, maar voor mensen die gevoelig zijn voor beweging leveren ze
hoofdpijn of misselijkheid op. Succescriterium 2.2.2 vraagt al op niveau A dat beweging die
langer dan vijf seconden automatisch doorloopt, te pauzeren of te stoppen is. Wil je verder gaan,
dan schakelt criterium 2.3.3 niet-essentiële animatie helemaal uit. De praktische manier om
beide te respecteren is de CSS-mediaquery prefers-reduced-motion, die uitleest of
iemand in zijn besturingssysteem heeft aangegeven minder beweging te willen. Sinds de workshop
nemen we die standaard mee in nieuwe projecten.
En daar komt meteen een praktijkles bij, opgedaan op onze eigen nieuwe website. Pauzeren op
hover klinkt netjes, maar als je de hele sectie als hover-gebied neemt, staat je cursor daar bijna
altijd en speelt de carrousel in de praktijk nooit meer door. Koppel het pauzeren aan het
bewegende element zelf en houd het interval kort, rond de acht tot tien seconden.
Contrast is een ontwerpbeslissing, geen bug
Contrast repareren aan het einde van een project betekent kleuren aanpassen die de klant al
heeft goedgekeurd. Daarom toetsen we het nu in de ontwerpfase, voordat er een regel code staat.
Een terugkerend voorbeeld: een donkere overlay over een foto om tekst leesbaar te maken op
mobiel, terwijl de desktopversie diezelfde overlay niet heeft. Dan is de tekst op het ene formaat
leesbaar en op het andere niet, en dat merk je pas in de bouw. Beter is om al in het ontwerp te
kiezen voor een compositie waarin de tekst niet over het drukke deel van de foto valt, of om de
foto daar simpelweg weg te laten.
Waarom dit voor jóuw website telt
Maak het even concreet. Stel, je hebt een webshop en de afrekenknop is alleen met een muis te bedienen, of het foutbericht bij een verkeerd ingevuld veld is alleen te herkennen aan een rood randje. Dan haakt een deel van je bezoekers af op het duurste moment van de klantreis: vlak voor de bestelling. Dat zie je niet terug als klacht, maar wel als stille omzet die naar een concurrent gaat waar het bestellen wél lukt.
Voor de groeiende ondernemer speelt daarnaast het risico op de zakelijke afweging: bedrijven die aan consumenten leveren moeten kunnen aantonen dat hun dienst toegankelijk is, en toezichthouders kunnen om die onderbouwing vragen. Voor de marketingverantwoordelijke binnen een grotere organisatie geldt bovendien: inkopers en aanbestedingen vragen steeds vaker expliciet naar toegankelijkheid. Wie dat op orde heeft, heeft een streepje voor.
Zelf aan de slag: drie checks die je vandaag kunt doen
Je hoeft niet te wachten op een volledige audit om de eerste inzichten te krijgen. Drie dingen die je zelf kunt doen, zonder technische kennis. Eén: leg je muis weg en probeer met de Tab-toets door je homepage en je contactformulier te navigeren. Kom je overal, en zie je steeds waar je bent? Twee: zet je scherm op grijstinten en kijk of alle teksten en knoppen nog leesbaar en herkenbaar zijn. Drie: gebruik een AI-assistent als voorbereiding op het echte werk, bijvoorbeeld met deze prompt.
Ik wil de digitale toegankelijkheid van mijn website beoordelen als voorbereiding op de European Accessibility Act. Mijn website: [URL] Mijn belangrijkste pagina's: [homepage / productpagina / checkout / contactformulier] Mijn doelgroep: [omschrijf je klanten] Aantal medewerkers en jaaromzet: [invullen, i.v.m. de micro-onderneming-uitzondering] Geef me: 1. Een inschatting of mijn organisatie onder de EAA valt en waarom. 2. De tien belangrijkste WCAG 2.2 AA-punten voor dit type website, in begrijpelijke taal. 3. Per punt: hoe ik zelf kan controleren of het goed of fout zit. 4. Een prioriteitenlijst: wat eerst, wat kan later. Belangrijk: dit is een voorbereiding, geen juridisch advies of formele audit. Stel eerst maximaal 3 verduidelijkende vragen voordat je begint.
Let op: zo’n AI-analyse is een goede voorbereiding, maar geen vervanging van een echte beoordeling. Toegankelijkheid zit voor een groot deel in techniek en templates, en juist daar heb je iemand nodig die in de code kan kijken en kan valideren wat een geautomatiseerde check mist.
Toegankelijkheid structureel regelen
Bij JKC bouwen en beheren we websites en webshops voor meer dan 300 organisaties, en digitale toegankelijkheid nemen we standaard mee in nieuwe projecten: semantische templates, contrastvaste huisstijlvertaling, toetsenbordnavigatie en formulieren die met een schermlezer werken. Voor bestaande websites doen we een toegankelijkheidscheck met een concreet verbeterplan, gekoppeld aan je SEO en de structuur van je website, zodat één verbeterslag op meerdere borden scoort.
Voor wie geldt de European Accessibility Act?
De EAA geldt voor bedrijven die bepaalde producten en diensten aan consumenten in de EU leveren, waaronder e-commerce, bankdiensten, e-books en telecom. Verkoop je online aan consumenten, dan valt je webshop er in de regel onder. Er is één belangrijke uitzondering: micro-ondernemingen die diensten leveren, met minder dan tien medewerkers én maximaal twee miljoen euro jaaromzet of balanstotaal, zijn vrijgesteld. Puur zakelijke (B2B) dienstverlening valt buiten de kernverplichting, maar grote zakelijke klanten stellen toegankelijkheid steeds vaker zelf als eis.
Wat is het verschil tussen WCAG en de EAA?
De EAA is de wet, WCAG is de meetlat. De European Accessibility Act beschrijft wélke producten en diensten toegankelijk moeten zijn, maar schrijft geen technische criteria voor. In de praktijk wordt toegankelijkheid getoetst aan de Web Content Accessibility Guidelines van het W3C, meestal op niveau AA. Wie aan WCAG 2.1 of 2.2 niveau AA voldoet, zit voor het webdeel van de EAA goed. WCAG bestaat uit concrete, controleerbare criteria, van kleurcontrast tot toetsenbordbediening, waardoor je er echt op kunt sturen.
Is een toegankelijkheidswidget of overlay voldoende?
Nee. Zo’n widget (een knopje dat contrast verhoogt of tekst vergroot) lost de onderliggende problemen in je code niet op. Een schermlezer struikelt nog steeds over ontbrekende labels en een toetsenbordgebruiker komt nog steeds vast te zitten in een menu dat alleen op hover werkt. Toegankelijkheidsexperts en belangenorganisaties waarschuwen er al jaren voor dat overlays schijnzekerheid geven. Echte toegankelijkheid zit in je templates, je content en je formulieren, en dat is precies waar de WCAG-criteria op toetsen.
Wat kost het om mijn website toegankelijk te maken?
Dat hangt vooral af van de staat van je huidige website. Draait je site op nette, moderne templates, dan gaat het vaak om gerichte verbeteringen: contrasten, alt-teksten, formulierlabels en focus-stijlen. Dat is overzichtelijk werk. Is je site ouder of zwaar op maat gebouwd zonder oog voor semantiek, dan kan een herbouw van templates verstandiger zijn dan eindeloos repareren. Begin daarom altijd met een check die de problemen in kaart brengt en prioriteert, dan weet je waar je aan toe bent voordat je budget vrijmaakt.
Kun je toegankelijkheid automatisch testen?
Deels. Een geautomatiseerde scan vindt betrouwbaar de meetbare fouten: te laag contrast,
ontbrekende alt-attributen, invoervelden zonder label, een ontbrekende taalinstelling. Onderzoek
en onze eigen ervaring wijzen in dezelfde richting: daarmee heb je ongeveer de helft van de
criteria gedekt. De andere helft vraagt een mens die de site met het toetsenbord doorloopt, de
focus volgt en met een schermlezer meeluistert. Gebruik de scan dus als vaste ondergrens in je
oplevering en plan daarnaast een handmatige controle.
Wil je weten waar jouw website staat op het gebied van digitale toegankelijkheid? Neem contact op voor een toegankelijkheidscheck, dan krijg je een helder beeld van wat er al goed zit en wat er vóór de volgende deadline geregeld moet zijn.
